# Пакуль не пала вежа

Алфрэд Эдвард Хаўсмэн

Алфрэд Эдвард Хаўсмэн

Пакуль не пала вежа

Вершы

Са зборніка "Шропшырскі хлопец"

ІІІ

Рэкрут

(The Recruit)

Пакінь свой родны Ладлаў,

Сяброў, палі і дом.

Пакуль стаіць тут вежа,

Удача — за плячом.

Вяртайся ў дзень нядзельны,

Прыходзь у Ладлаў зноў,

Калі імшу адзвоняць

Для сцежак, рэк, млыноў.

Вяртайся ў панядзелак,

Калі гудзе кірмаш,

Калі званы спяваюць:

"Герой вярнуўся наш!".

Вяртайся з перамогай

Ці свой знайдзі спакой.

Пакуль стаіць тут вежа,

Ты ў памяці людской.

І гук ражка на золку

Пачуеш ты між дрэў,

І вораг пашкадуе,

Што ён цябе сустрэў.

І да апошняй бітвы

Заснеш у той зямлі,

Каб слёзы над магілай

Твае сябры лілі.

Пакінь жа, хлопча, Ладлаў,

Хай сэрца не дрыжыць:

Пакуль не пала вежа —

І памяць будзе жыць.

пераклад з ангельскай — Ганна Янкута


XV

Мне ў вочы не глядзі ніколі,

Не месца ў люстры іх мане —

Свой твар палюбіш мімаволі,

Сябе загубіш, як мяне.

Самотнымі начамі мара

Мне засцілае небакрай.

Але табе навошта кара?

У вочы мне не зазірай.

Я чуў, што з Грэцыі юнак,

Каханы ад усіх гарчэй,

У стаў лясны зірнуў няўзнак —

І ўжо не змог падняць вачэй.

Між кветак, што цвітуць наўкола,

Над плынямі зіхоткіх рэк

Стаіць у скрусе, позірк долу,

Нарцыс — але не юны грэк.

пераклад з ангельскай — Кацярына Маціеўская


Са зборніка "Яшчэ вершы"

Біскайская зямля

(The Land of Biscay)

І марак, і сухапутны,

слухай пра маю бяду,

Гледзячы з зямлі Біскайскай

у бяскрайнюю ваду.

Гледзячы з зямлі Біскайскай

на ваду і край нябёс,

Каля мыса я туляўся

з той бядой, што даў мне лёс.

Ззяў тады пажарам захад,

ледзянеў усход пусты,

Па слядах заходу сонца

плыў караблік залаты.

Залатыя меў ён мачты,

залатую меў хаду,

Залаты сцяжок глядзеўся

у бяскрайнюю ваду.

І сказаў я: “Любы сябра,

мару я аб караблях —

Дык давай на борт узыдзем

і да сонца возьмем шлях.

Ноч за спінаю пакінем,

хмуры горад і народ,

Адшукаем ратаванне,

там, дзе захад і заход”.

Ён у гавань уваходзіць,

я ж, падняўшыся на вал,

Разглядаю рулявога:

залаты ў яго штурвал.

Карабель, нябёсы, мора

у адным гараць агні,

І марак, што за штурвалам,

мне крычыць з далечыні,

І ляціць, нібы ад сонца,

крык над залатой вадой:

“Гэй, на беразе Біскайскім,

памажыце мне з бядой!”.

Я змаўчаў, яго пачуўшы,

ды глядзеў на далягляд.

Я з зямлі, ён — з акіяна,

мы маўчым, хоць думак шмат.

Я з бядой застаўся ў ночы,

ён жа ўзяў сваю бяду

І адплыў з зямлі Біскайскай

у бяскрайнюю ваду.

пераклад з ангельскай — Ганна Янкута


Са зборніка "Дадатковыя вершы"

XVII

Мой лёс не найгоршы, што ёсць на зямлі,

Мне зоры шчаслівую долю далі,

Ды ператвараюць жыццё маё ў жах

Мазгі ў галаве і пачуцці ў грудзях.

Дарэмна малю я пра лёгкасць, бядак,

Хоць большасць яе атрымала за так

І з тым падарункам шчасліва жыве —

Каменні ў грудзях, трыбуха ў галаве.

пераклад з ангельскай — Ганна Янкута


З жартоўных вершаў

Урывак з грэцкай трагедыі

(Fragment of a Greek Tragedy)

Хор:

О, найдарэчнаскуранаабутая

Вандроўцы голаў! Скуль каго шукаючы

Нашто якой дарогай да чаго прыйшла

Ты ў кут наш, салаўінейшы за іншыя?

У тым, каб даў адказ ты, — мэта роспытаў.

Але калі глухі й нямы выпадкам ты,

І з гэтых слоў не зразумеў ніводнага —

Махні рукою, каб аб тым паведаміць.

Алкмеон:

Я Беатыйскім шляхам прывандроўнічаў.

Хор:

Вярхамі плыў ці неслі вёслы стоп цябе?

Алкмеон:

Судружнасць ног маіх імкліва рухаў я.

Хор:

Пад Зеўсам зіхатлівым ці нахмураным?

Алкмеон:

Не бруд сандалі здобіць, а сястра яго.

Хор:

Не будзе крыўдна мне пачуць імя тваё.

Алкмеон:

Жаданае здабыць не ўсім прызначана.

Хор:

Тады скажы: у што пацэліў прыйсцем тым?

Алкмеон:

Спытаны пастухоў язык прамовіў, што…

Хор:

Кажы! Пакуль не скажаш, не дазнаюся!

Алкмеон:

Ды не скажу, пакуль перабіваеш ты.

Хор:

Працягвай, вусны я замкну маўклівыя.

Алкмеон:

…што гэта — Эрыфілы дом, ніяк інакш.

Хор:

Не ганьбіў горла ён хлуснёй ганебнаю.

Алкмеон:

А ці магу праз дзверы я ўвайсці туды?

Хор:

Ідзі, спяшайся ў дом нагою шчаснаю,

І, сыне мой, з аднога боку, добрым будзь,

І, з іншага пры гэтым боку, злым не будзь,

Бо так нашмат разважней, чым па-іншаму.

Алкмеон:

Памкнуся ў гэты дом стапамі й хуткасцю.

Хор:

<Страфа>

Шукаць імёны

Для дрэнна ператраўленых разваг

Нялёгка мне было,

Але праз доўгі час

Выснову я зрабіў такую вось:

НАШ ЛЁС — НЯПЭЎНЫ.

Я гэты мудры закон

У свой разважны жывот,

Без воску запісаў,

І не стылом выводзіў словы там

З прычынаў многіх: НАШ, кажу я, ЛЁС

НЕ ЎВЕСЬ УНІК НЯПЭЎНАСЦІ

І не з палёту птахаў-вешчуноў

Я вывеў тую мудрасць,

І не трыножнік Дэльфаў так сказаў,

І не Дадона,

А чэравам праніклівым сваім

Я здолеў гэта сам.

<Антыстрафа>

Нашто мне згадваць,

Як Зеўс кахаў Інахаву дачку?

Багі, у кім шчодрасць ёсць,

А літасці няма,

Далі ёй рогі, капыты і хвост,

Дарунак прыкры,

І ў дальні паслалі край,

Прымусіўшы спасцігаць

Жаванне дзікіх траў,

І доўга праз Аргіўскія палі

Яна блукала й ела крапіву

З ахвотаю вялікаю.

І ўсё ж, хаця наедны гэты корм,

А я яго не прагну.

Кіпрыда тронам хай не абярэ

Маю пячонку.

Пры чым Іо наогул тут? Нашто?

А каб жа ж сам я знаў.

<Эпод>

Вось песню ўжо завяло

Прарочае сэрца маё —

Не ў танец песня заве.

А вось паказаўся палац

І праваму воку майму,

І леваму воку не менш,

Як бойня, можна сказаць,

Дзе смерцяў калматых шмат

І караблекрушэнняў кароў.

І вось кісійскі лямант я вяду,

І з гучным стукам,

Які тканіну рве мне на грудзях,

Гучыць у згодзе

Біццё маёй нядольнай галавы.

Эрыфіла (у доме):

Ах, сківіца сякеры крышыць голаў мне,

Прытым не словам крышыць, але справаю.

Хор:

Я з дому голас чую. Не падобны ён

Да крыку тых, якія скачуць радасна.

Эрыфіла:

Ён чэрап мой прабіў не на сяброўскі лад.

І зноў: да смерці хоча ён забіць мяне.

Хор:

Паспешліва судзіць я не люблю, але ж

Не ўсе, скажу я, ў гэтым доме шчасныя.

Эрыфіла:

Ах! Ах! Вось новы ўдар! Ужо іх тры цяпер!

У сэрца ўдарыў ён, хоць не прасіла я.

Хор:

Здароўем, калі так, цяпер слабая ты,

Затое арыфметыкай бясхібная.

пераклад з ангельскай — Антон Францішак Брыль